Intelligenzaktion – esseński wernisaż

6 kwietnia 2019 odbył się wernisaż wystawy Intelligenzaktion, akcji hitlerowskich Niemiec wymierzonej w polską warstwę przywódcza na Górnym Śląsku i innych terenach wcielonych do Rzeszy, która po raz pierwszy jest prezentowana poza granicami Polski. Wystawa została zainicjowana przez dr Andrzeja Krzystyniaka a jej autorem jest Łukasz Kobiela.
Gości przywitał przewodniczący Klubu Gazety Polskiej w Essen, pan Wojciech Kusy. Po powitaniu głos zabrał przedstawiciel władz Polski, konsul generalny w Kolonii, pan Jacek Biegała. Konsul podziękował inicjatorom wystawy oraz podreślił jej wyjątkowy aspekt historyczny, który łączy się z obchodami 100-lecia Niepodległości. Biegała przypomniał, że dzięki odsłanianiu nieznanych i bolesnych wydarzeń historycznych oraz dyskusji na temat bolesnych doświadczeń możliwe jest trwałe budowanie dobrosąsiedzkiej przyjaźni i współpracy.
Dr Andrzej Krzystyniak naświetlił genezę powstania wystawy i jej uroczyste odsłonięcie w gmachu Sejmu RP w Warszawie 25 stycznia 2018 r. Do tej pory wystawa była pokazywana w Urzędzach Wojewódzkich w Katowicach i

Opolu oraz w Świętochłowicach, Piekarach Śląskich i Bielsku-Białej. Dr Krzystyniak wpomniał również o trudnościach

związanych z zebraniem funduszy na przedsięwzięcie, jednak dzięki anonimowemu darczyńcy z Gdańska wystawa została zrealizowana.

Łukasz Kobiela przybliżył kontekst historyczny Intelligenzaktion. Była ona realizacją planu Hitlera, który miał za zadanie zniszczyć warstwę inteligencką narodu polskiego Tylko naród, którego warstwy kierownicze zostaną zniszczone, da się zepchnąć do roli niewolników – te słowa kanclerza Rzeszy Adolfa Hitlera najlepiej oddają cele ak-cji, w wyniku której od pierwszych chwil wojny represjom poddano polską inteligencję, elitę kulturalną i polityczną oraz duchowieństwo. Nie oszczędzono przedsiębiorców i właścicieli ziemskich, których majątek był odbierany i nacjonalizowany. Pierwszym etapem było sporządzenie listy osób, które miały zostać aresztowane. Zbiór danych został zapoczątkowany wiele miesięcy przed napaścią na Polskę, bowiem już w maju 1939 r. Aresztowania nastąpiły tuż po zajęciu terenów Górnego Śląska i Zagłębia przez wojska niemieckie. Ujęte osoby zsyłano do obozów koncentracyjnych Mauthausen-Gusen, Dachau, Oranienburg i Sachsenhausen. Większość deportowanych w 1939 r. zginęła w obozach, przeżyli tylko nieliczni.
Łukasz Kobiela przedstawił publiczności kilka niezwykłych przykładów z akcji przeciwko polskiej inteligencji. Większość z nich była tragiczna, ale zdarzały się również przypadki, w których dochodziło do szczęśliwego zakończenia wojennej gehenny. Badania historyczne są nadal prowadzone a dane nt. ofiar stale aktualizowane, żyją bowiem dzieci wielu areztowanych i więzionych osób. Prace badawcze są jednak żmudne, ponieważ największym wyzwaniem jest odnalezienie i dotarcie do rodzin więźniów.
Po wykładzie konsul, autorzy i przewodniczący Klubu GP uroczyście otworzyli wystawę. Po otwarciu goście mieli możliwość na rozmowę z organizatorami wystawy i wymianę doświadczeń. Należy przypomnieć, że większość mieszkańców Zagłębia Rury pochodzi z Górnego Śląska i wielu z nich ma wśród krewnych kogoś, kto był dotknięty pośrednio lub bezpośrednio akcją przeciwko Polakom.
Miłym akcentem była obecność Ojca Johannesa Wielgossa SDB, który jest jednym z zagorzałych orędowników polsko-niemieckiego pojednania.
Serdecznie podziękowania wszystkim, którzy przyczynili się do sprawnego przeprowadzenia wieczoru w Essen.
Wojciech Wilczek